در حال بارگزاری...

ITIL و مفاهیم کلیدی آن!

این روزها به شکل گسترده ای در سطح کشور در مورد به کارگیری چهارچوب ITIL در بخش فناوری اطلاعات سازمان ها می­شنویم. اما واقعا ITIL چیست؟ در ادامه با ما همراه باشید.

بسیاری از مدیران فناوری اطلاعات نمی­دانند که ITIL دقیقا چیست و چه نقش و سهمی می تواند درساختار سازمان داشته باشد.در این مقاله ما قصد داریم در ابتدا ITL را تعریف  و در ادامه تعدادی مفاهیم کلیدی برای درک سریع ITIL را بیان می­کنیم. 15 سال پیش تقریبا هیچکس خارج از کشور بریتانیا در مورد ITIL نشنیده بود. اما اکنون اوضاع بسیار متفاوت است به طوری که می­توان گفت تصورش سخت است که شما یک مجله را بدون در نظر گرفتن اینکه آیا یک نفر مشغول نظارت بر آن است بخرید. اما به رغم تمام سر و صداها، بسیاری از متخصصان فناوری اطلاعات واقعا نمی دانند که ITIL در مورد چیست.

ITIL مخفف کلمات کتابخانه زیرساخت فناوی اطلاعات است (Information Technology Infrastructure Library) است. این چهار چوب (Framework) به این منظور به وجود آمده است که انتخاب، برنامه ریزی، تحویل و پشتیبانی خدمات فناوری اطلاعات به صنعت را استاندارد کند. هدف نیز بهبود بهره وری و دستیابی به سطح خدمات مورد انتظار است. چهارچوب ITIL این امکان را به بخش فناوری اطلاعات می­دهد که یک شریک تجاری باشد، به جای اینکه صرفا یک پشتیبان باشد.

ITIL 5 compressor
ریشه ITIL برمی گردد به زمانی در دهه هشتاد میلادی، یعنی وقتی که مراکزداده شروع به تغییر و داشتن معماری های متنوع کردند که دیگر در یک جا متمرکز نبوده و از نظر جغرافیای در مکان های متفاوتی قرار داشتند. از یک منظر، این امر یک مزیت بزرگ محسوب می شد و آن هم انعطاف پذیری بود. اما مشکلاتی را نیز با خود به همراه داشت و منجر به تفاوت هایی در فرآیندها و استقرارهای مراکزداده گردید که  به تبع آن باعث بهینه نبودن کارآیی و ناسازگاری آنها گردید. بنابراین دولت بریتانیا اهمیت فناوری اطلاعات را به عنوان یک سرویس مهم و حیاتی تشخیص داده و راهکارهای مورد قبول در چرخه طول عمر خدمات فناوری اطلاعات را استخراج کرده و در نهایت چهارچوب ITIL را بنیان نهاد.

چهارچوب ITIL شامل بخش هایی متشکل از پنج هسته است که هرکدام دارای کتاب مختص به خود است و به صورت دوره ای بر اساس تغییرات تکنولوژی بازبینی و بروزرسانی می شوند. هر یک از این کتاب ها بهترین راهکارها را در هر فاز خدمات فناوری اطلاعات جمع آوری کرده است. برای نمونه، استراتژی سرویس ITIL نیازهای مشتریان و اهداف تجارت آنها را بیان می­کند و یا طراحی سرویس ITIL نشان می­دهد که چگونه استراتژی ها را به داخل نقشه ها ببریم تا به کمک تجارت ما بیایند. از سوی دیگر انتقال سرویس ITIL نحوه معرفی خدمات در محیط را نشان می دهد. همچنین اداره سرویس ITIL نحوه مدیریت خدمات فناوری اطلاعات را بیان می کند. و در آخر سرویس بهبود مداوم ITIL به سازمان هایی که از آن استفاده می کنند کمک می­کند که برنامه های کوچک و بزرگ برای بهبود خدمات فناوری اطلاعات را ارزیابی و انجام دهند.

ITIL 4 compressor
مدیریت زیرساخت فناوری اطلاعات بر مبنای ITIL می تواند یک تخصص پیچیده برای هر تجارتی باشد و اغلب در حوزه تجارت مورد استفاده غول های صنعت فناوری اطلاعات مانند Microsoft، Hewlett-Packard و IBM است همچنین دیگر شرکت­های بزرگ در زمینه­ های خرده فروشی، مالی، دارویی و سرگرمی و تولیدی نیز در توسعه تجارت خود از آن استفاده می کنند. البته باید به این نکته مهم نیز اشاره نمود که به کار گیری، استفاده و نگهداری از ITIL معمولا به متخصصان آموزش دیده برای راهنمایی شرکت و تیم فناوری اطلاعات نیاز دارد.

در کل می­توان گفت ITIL مجموعه­ای جامع از بهترین راهکارها را در بر می گیرد که برای توسعه، اجرا و مدیریت خدمات فناوری اطلاعات استفاده می شوند.
در ادامه موارد مهم و کلیدی را برای درک بهتر ITIL بیان می کنیم:

مورد اول: ITIL ترکیبی از کتاب­ ها، راهنماها و توصیه­ ها است
ITIL متناسب با تغییرات در تکنولوژی در حال تغییر ساختار و بروزرسانی است و کتاب­ های آن در حال حاضر شامل موارد زیر می باشد:

- مقدمه ­ای بر ITIL
- پشتیبانی خدمات
- تحویل خدمات
- برنامه ریزی برای پیاده­ سازی مدیریت خدمات
- مدیریت امنیت
- چشم انداز تجارت
- مدیریت زیر ساخت  ICT
- مدیریت  برنامه های کاربردی
- مدیریت دارایی های نرم افزاری
- پیاده سازی در مقیاس کوچک

مورد دوم: برای کسب موفقیت، ITIL بر نیاز به یک مسئول اجرایی قوی تاکید دارد
پیاده سازی راهکارهای ITIL بر روی فرهنگ سازمانی تاثیر می گذارد و امکان دارد افراد در مورد اینکه باید کارها به نحو دیگری انجام شود به شما شکایت کنند. اما شما به یک مسئول قوی نیاز دارید که تغییرات را به جلو ببرد. اگر چنین فردی را ندارید اصلا اقدام به پیاده سازی نکنید یا انتظار تغییرات زیادی نداشته نباشید.

مورد سوم: ITIL یک روش برای مدیریت پروژه نیست
ITIL مانند روش های مدیریت پروژه بر روی ساخت تمرکز ندارد و بر روی تحویل خدمات فناوری اطلاعات به سازمان تاکید دارد.

مورد چهارم: شهرت ITIL دلیل بر فهم کامل آن نیست و حتما نیاز به مطالعه و آموزش دارد
ITIL مجموعه ای از روش­ها و راهکارها است و مدلی برای تحویل خدمات فناوری اطلاعات است. البته یکسری فرآیندها و نمونه­ ها را داراست اما یک متدلوژی نیست و شامل همه جزئیات پیاده سازی نمی باشد. شرکت­ هایی که خواهان استفاده از ITIL هستند می­توانند دستور العمل های کلی آن را در نظر داشته باشند و جزئیات بیشتر را بسته به سازمان مورد نظر خود توسعه دهند.

مورد پنجم: ITIL یک ابزار نیست
شما می­توانید بسیاری از جنبه­ های ITIL را با استفاده از ابزار پیاده کنید، اما استفاده از ابزار ضروری نیست. اگر شرکت شما کوچک است، نمونه­ های ساده و صفحات گسترده ممکن است به راحتی کار شما را انجام دهند اما اگر سازمان شما بزرگ است نیاز دارید تا نرم­افزار مورد نظر را برای کمک به پیاده سازی پیدا کنید.

مورد ششم: ITIL یک پیشنهاد همه یا هیچ نیست
از آنجایی که ITIL مجموعه­ ای از روش­ ها در بخش های مختلف است یک شرکت یا سازمان می­تواند تعدادی از مدل ها را پیاده­ سازی کند و هیچ اجباری به پیاده­ سازی همه چیز نیست.

مورد هفتم: شما می­توانید ITIL را در مراحل مختف پیاده سازی کنید
مجددا هیچ اجباری نیز برای پیاده ­سازی ITIL  در یک مرحله وجود ندارد. بسیاری از شرکت­­ها ITIL را در فازهای مختلف و در دوره های زمانی متفاوت پیاده­ سازی می­کنند.

مورد هشتم: شما می­تواند مدرک ITIL را بگیرید و در آن یک متخصص دارای مدرک شوید.

سه سطح از مدارک ITIL وجود دارد:

1. پایه (Foundation):

- این سطح تضمین می­کند که شما اصطلاحات را فهمیده­اید و یک دانش ابتدایی در مورد مدل ITIL دارید.

2. متخصص (Practitionar):

- این سطح به این معنی است که شما مدل ITIL را در سطحی فراگرفته­ اید که در مکان های مختلف بتوانید فرآیندهای لازم و مناسب را اعمال کنید.

3. مدیر (Manager):

- این سطح در دسترس متخصصانی است که کاربردهای خدمات ITIL  را مدیریت می کنند.

ITIL 3 compressor